Đây là nhóm thuốc dị ứng người ta tự mua nhiều nhất. Biết được sự khác nhau giữa hai thế hệ giúp chọn đúng thứ hợp với việc mình phải làm trong ngày.
Hai thế hệ khác nhau thế nào
- Thế hệ cũ gây buồn ngủ rõ
- Và tác dụng ngắn hơn nên phải uống nhiều lần trong ngày
- Thế hệ mới ít gây buồn ngủ hơn
- Và thường dùng một lần trong ngày
- Mục đầu là điểm khác biệt lớn nhất
Mục thứ tư là tiện lợi thực tế, và nó làm việc dùng đều dễ hơn.
Nên chọn loại nào
- Tuỳ việc mình phải làm và tuỳ tình trạng sức khoẻ
- Người phải lái xe hoặc làm việc cần tỉnh táo thì nên hỏi loại ít gây buồn ngủ
- Có người lại được chọn loại gây buồn ngủ để uống buổi tối cho đỡ ngứa mà ngủ được
- Nói rõ hoàn cảnh của mình cho dược sĩ thay vì chỉ xin thuốc dị ứng
- Mục thứ ba là cách dùng ngược lại mà hợp lý
Mục cuối là việc nên làm, và mô tả đủ thì mới chọn được đúng.
Người cao tuổi dùng được không
- Thế hệ cũ nên tránh ở người cao tuổi
- Vì dễ gây choáng, lú lẫn và ngã
- Đây là điều nên hỏi rõ khi mua thuốc cho ông bà
- Người có glôcôm hoặc phì đại tuyến tiền liệt cũng cần tránh một số loại
- Mục thứ hai là lý do
Mục cuối là nhóm cần lưu ý thêm, và họ hay bị bỏ sót khi mua thuốc nhanh.
Dùng dài ngày có được không
- Có trường hợp cần dùng dài theo mùa hoặc theo chỉ định
- Nhưng dùng kéo dài mà chưa từng đi khám thì nên đi khám tìm nguyên nhân
- Dị ứng dai dẳng thường có nguyên nhân xử lý được
- Uống thuốc mãi mà không tìm nguyên nhân là chữa phần ngọn
- Mục thứ hai là điều muốn nhấn
Mục cuối là cách nhìn, và nó đúng với nhiều nhóm thuốc khác trong loạt bài này.
Về mày đay cấp
- Nổi mề đay từng đợt là lý do hay dùng nhóm thuốc này nhất
- Ghi lại xem đợt nổi xảy ra sau điều gì, đó là manh mối quan trọng
- Nổi kèm sưng môi, sưng lưỡi hoặc khó thở thì đi cấp cứu, không phải uống thuốc rồi chờ
- Đợt nặng hoặc kéo dài thì đi khám chứ đừng tự tăng liều
- Mục thứ ba là ranh giới sống còn
Mục thứ hai là việc hữu ích nhất, và không ghi thì lần sau vẫn không biết vì đâu.
Về việc tìm nguyên nhân dị ứng
- Ghi nhật ký thức ăn, thuốc, mỹ phẩm và môi trường trong những ngày có triệu chứng
- Đưa nhật ký đó cho bác sĩ, nó giá trị hơn nhiều so với kể lại từ trí nhớ
- Xét nghiệm dị ứng không phải lúc nào cũng cần và cũng không trả lời được mọi thứ
- Tránh được thứ gây dị ứng thì cần ít thuốc hơn hẳn
- Mục đầu là việc nên làm
Mục cuối là lợi ích, và đó là hướng giải quyết bền nhất.
Về dị ứng thuốc
- Từng dị ứng với thuốc nào thì phải nhớ tên và khai ở mọi nơi khám
- Ghi tên thuốc đó vào một tờ giấy trong ví và lưu trong điện thoại
- Mô tả rõ phản ứng là gì, vì nổi mẩn khác hẳn với khó thở hay tụt huyết áp
- Không thử lại thuốc đã từng gây phản ứng nặng để xem có còn dị ứng không
- Mục thứ hai là cách giữ thông tin
Mục cuối là điều tuyệt đối tránh, và lần sau thường nặng hơn lần trước.
Về rượu và thuốc gây buồn ngủ
- Không uống rượu khi đang dùng loại gây buồn ngủ
- Hai thứ cộng lại làm mức an thần mạnh hơn nhiều so với từng thứ riêng
- Cũng thận trọng khi dùng cùng thuốc ngủ hoặc thuốc an thần khác
- Khai đủ thuốc đang dùng khi mua thuốc dị ứng
- Mục đầu là quy tắc cứng
Mục thứ hai là lý do, và đó là kiểu cộng hưởng người ta hay đánh giá thấp.
Về trẻ em
- Thuốc cho trẻ có dạng và liều riêng, hỏi dược sĩ và nói rõ tuổi và cân nặng
- Không chia nhỏ viên người lớn để ước lượng cho trẻ
- Một số loại thế hệ cũ không dùng cho trẻ nhỏ, phải hỏi
- Trẻ nổi mẩn kèm sốt cao, li bì, hoặc khó thở thì đi khám ngay
- Mục thứ hai là điều tuyệt đối tránh
Mục cuối là dấu hiệu không được chờ, và nó vượt ra khỏi phạm vi thuốc dị ứng.
Về phụ nữ mang thai và cho con bú
- Hỏi trước khi dùng bất cứ thuốc dị ứng nào trong hai giai đoạn này
- Không tự dùng lại thuốc đã dùng trước khi mang thai
- Có lựa chọn phù hợp, nên không phải chịu đựng trong im lặng
- Khai cả thuốc bôi ngoài da chứ không chỉ thuốc uống
- Mục đầu là quy tắc
Mục thứ ba là điều muốn trấn an, và nó khuyến khích người ta đi hỏi.
Về việc thuốc không đỡ như mong đợi
- Không đỡ thì báo chứ đừng tự tăng liều hoặc uống thêm loại khác
- Có khi cần đổi loại, có khi cần phối hợp, và đó là việc của người kê
- Cũng có khi triệu chứng không phải do dị ứng nên thuốc dị ứng không ăn thua
- Đó là lý do đáng đi khám thay vì thử hết loại này tới loại khác
- Mục thứ ba là khả năng ít người nghĩ tới
Mục cuối là kết luận, và thử nhiều loại chỉ tốn tiền và kéo dài thời gian.
Bốn câu về một đơn thuốc
- Thuốc này để làm gì, và làm được gì
- Uống thế nào, khi nào, trong bao lâu
- Có gì cần tránh khi dùng — thuốc khác, thức ăn, rượu
- Khi nào thì ngừng, và ngừng thế nào
- Bài này nằm ở câu thứ ba, phần rượu và thuốc khác
Mục cuối là điểm riêng, và với nhóm này thì vế rượu là vế hay bị bỏ qua nhất.
Liều nằm trên đơn và trên tờ hướng dẫn
- Liều và số lần trong ngày nằm trên tờ hướng dẫn trong hộp
- Bài này nói về sự khác nhau giữa hai thế hệ, không chỉ định loại nào cho ai
- Không tự tăng liều khi thấy chưa đỡ ngứa
- Không rõ thì hỏi dược sĩ, mô tả rõ triệu chứng, tuổi và bệnh nền
- Mục thứ hai là ranh giới của bài
Mục thứ ba là điều tuyệt đối tránh, và tăng liều chỉ làm tăng buồn ngủ chứ không tăng hiệu quả.
Ngừng thuốc và đi khám ngay
- Sưng môi, sưng lưỡi, sưng mặt, hoặc khó thở — gọi cấp cứu ngay
- Nổi mẩn lan nhanh khắp người kèm choáng hoặc tụt huyết áp
- Phồng rộp da, loét miệng, hoặc bong da sau khi dùng thuốc mới
- Nổi mẩn kèm sốt cao và mệt lả
- Lú lẫn, ngã, hoặc bí tiểu sau khi dùng thuốc, nhất là ở người cao tuổi
Với khó chịu nhẹ hơn thì gọi hỏi trước khi bỏ, vì bỏ đột ngột một số thuốc cũng có rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Hai thế hệ khác nhau thế nào?
Thế hệ cũ gây buồn ngủ rõ và tác dụng ngắn hơn. Thế hệ mới ít gây buồn ngủ hơn và thường dùng một lần trong ngày.
Nên chọn loại nào?
Tuỳ việc mình phải làm và tuỳ tình trạng sức khoẻ. Người phải lái xe hoặc làm việc cần tỉnh táo thì nên hỏi loại ít gây buồn ngủ.
Người cao tuổi dùng được không?
Thế hệ cũ nên tránh ở người cao tuổi vì dễ gây choáng, lú lẫn và ngã. Đây là điều nên hỏi rõ khi mua thuốc cho ông bà.
Dùng dài ngày có được không?
Có trường hợp cần dùng dài theo mùa hoặc theo chỉ định. Nhưng dùng kéo dài mà chưa từng đi khám thì nên đi khám tìm nguyên nhân.