Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng, dạng bào chế khác, và cách bảo quản cũng khác. Mấy điểm đó là nơi sai lầm hay xảy ra nhất.
Vì sao không dùng lại đơn kháng sinh cũ cho con
- Vì liều tính theo cân nặng hiện tại, mà con đã lớn hơn
- Và bệnh lần này có thể không giống lần trước
- Cùng là sốt và ho nhưng nguyên nhân có thể khác hẳn
- Cho con uống nhầm loại làm mất thời gian và làm bệnh nặng thêm
- Mục đầu là lý do về liều
Mục thứ hai là lý do về chẩn đoán, và cả hai đều đủ để không dùng lại đơn cũ.
Đong thuốc bằng gì cho đúng
- Bằng đúng dụng cụ đi kèm hộp thuốc
- Thìa ăn cơm mỗi cái một dung tích
- Dùng nó là đong sai ngay từ đầu
- Giữ dụng cụ đó sạch và để cùng hộp thuốc cho khỏi lạc
- Mục thứ hai là lý do
Mục cuối là mẹo nhỏ, và mất dụng cụ đo giữa đợt là chuyện hay xảy ra.
Con đỡ sốt rồi thì ngừng được chưa
- Không tự ngừng
- Hết sốt thường tới sớm hơn nhiều so với lúc đợt điều trị hoàn tất
- Ngừng sớm làm bệnh dễ quay lại và khó chữa hơn
- Muốn ngừng vì lý do nào đó thì gọi hỏi bác sĩ đã kê
- Mục thứ hai là điều muốn nhấn
Mục cuối là lối ra đúng, và nó khác với tự quyết định ở nhà.
Thuốc bột đã pha giữ được bao lâu
- Tuỳ loại, và thường phải để tủ lạnh
- Ghi ngày pha lên chai ngay khi pha
- Hỏi rõ số ngày dùng được sau khi pha
- Lắc kỹ trước mỗi lần rót, vì thuốc lắng xuống đáy
- Mục thứ hai là việc nên làm ngay
Mục cuối là bước hay bị quên, và không lắc thì liều đầu nhạt liều cuối đậm.
Về việc con nhổ ra hoặc nôn sau khi uống
- Hỏi trước xem phải làm gì nếu con nôn ngay sau khi uống
- Đừng tự cho uống lại cả liều khi chưa hỏi
- Ghi lại những lần con không uống được để báo khi tái khám
- Con nôn liên tục không giữ được thuốc thì phải gọi hỏi, có cách khác
- Mục đầu là câu nên hỏi ngay lúc nhận đơn
Mục cuối là lối ra, và nhiều bố mẹ không biết là có lựa chọn khác.
Về việc cho con uống thuốc đúng giờ
- Khoảng cách giữa các cữ quan trọng chứ không chỉ đủ số lần trong ngày
- Đặt nhắc cho từng cữ, kể cả cữ vào buổi con đi học
- Báo cho cô giáo hoặc người trông trẻ nếu có cữ rơi vào giờ đó
- Thống nhất một người chịu trách nhiệm chính để không ai cho uống hai lần
- Mục thứ hai là cách thực hiện
Mục cuối là cách tránh nhầm, và cho uống hai lần cũng là một rủi ro thật.
Về thuốc thừa sau đợt
- Không giữ lại thuốc thừa để lần sau tự dùng cho con
- Không cho con hàng xóm hoặc anh chị em uống phần còn lại
- Mang tới nhà thuốc hỏi cách bỏ
- Thừa nhiều sau khi uống đủ đợt thì hỏi lại, có thể đã bỏ sót liều
- Mục hai đầu là hai điều tuyệt đối tránh
Mục cuối là điều đáng để ý, và nó giúp phát hiện việc mình đã cho uống thiếu.
Về sốt và thuốc hạ sốt đi kèm
- Kháng sinh không phải thuốc hạ sốt, hai thứ có vai trò khác nhau
- Hỏi rõ dùng thuốc hạ sốt nào, liều theo cân nặng và khoảng cách giữa các lần
- Không cộng dồn nhiều loại có cùng hoạt chất hạ sốt
- Ghi lại giờ và loại đã cho uống, vì khi con sốt thì người lớn dễ nhầm
- Mục thứ ba là rủi ro nghiêm trọng nhất
Mục cuối là cách phòng, và nó rất cần khi nhiều người cùng chăm con.
Về tiêu chảy và hăm khi dùng kháng sinh
- Phân lỏng hơn trong đợt kháng sinh là chuyện hay gặp
- Nhưng tiêu chảy nhiều lần, có máu, hoặc kèm sốt thì phải gọi ngay
- Chú ý dấu hiệu mất nước ở trẻ: tiểu ít, môi khô, li bì, khóc không có nước mắt
- Không tự cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy
- Mục thứ ba là điều phải theo dõi sát nhất
Mục cuối là điều tuyệt đối tránh, và ở trẻ nhỏ thì nó nguy hiểm hơn ở người lớn.
Về dị ứng thuốc ở trẻ
- Khai rõ con từng dị ứng thuốc nào trước khi nhận đơn
- Nổi mẩn trong đợt thì chụp ảnh và gọi hỏi, đừng tự dừng hết mọi thứ
- Sưng môi, sưng mí mắt, hoặc khó thở thì đi cấp cứu ngay
- Ghi lại tên thuốc và phản ứng vào sổ sức khoẻ của con
- Mục thứ ba là ranh giới sống còn
Mục cuối là việc bảo vệ con lâu dài, và nó theo con suốt đời.
Về việc hỏi có thật sự cần kháng sinh không
- Phần lớn ho, sốt và sổ mũi ở trẻ là do virus và không cần kháng sinh
- Đừng xin kháng sinh khi bác sĩ nói chưa cần
- Hỏi thay vào đó là cần theo dõi gì và dấu hiệu nào thì phải quay lại
- Ra về không có kháng sinh không có nghĩa là con không được chăm sóc
- Mục thứ ba là câu hỏi đúng hơn
Mục cuối là điều muốn nói rõ, và nó gỡ được cảm giác bất an của bố mẹ.
Bốn câu về một đơn thuốc
- Thuốc này để làm gì, và làm được gì
- Uống thế nào, khi nào, trong bao lâu
- Có gì cần tránh khi dùng — thuốc khác, thức ăn, rượu
- Khi nào thì ngừng, và ngừng thế nào
- Với trẻ thì thêm: đong bằng gì và bảo quản thế nào
Mục cuối là điểm riêng, và hai vế đó là nơi sai lầm ở trẻ hay xảy ra nhất.
Liều nằm trên đơn và trên tờ hướng dẫn
- Liều cho con nằm trên đơn của con, tính theo cân nặng hiện tại
- Không chia nhỏ thuốc người lớn để ước lượng cho trẻ
- Không dùng đơn của anh chị em hoặc của trẻ khác cùng tuổi
- Không rõ thì hỏi dược sĩ, mang cả hộp và nói rõ cân nặng của con
- Mục hai và ba là hai điều tuyệt đối tránh
Mục cuối là cách hỏi cho đúng, và cân nặng là thông tin đầu tiên họ cần.
Ngừng thuốc và đi khám ngay
- Sưng môi, sưng mí mắt, nổi mẩn lan nhanh, hoặc khó thở — gọi cấp cứu
- Con li bì, gọi không tỉnh hẳn, hoặc co giật
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, hoặc tím môi
- Nôn liên tục, bỏ bú, tiểu rất ít, hoặc khóc không có nước mắt
- Tiêu chảy nhiều lần kèm sốt hoặc phân có máu
Với khó chịu nhẹ hơn thì gọi hỏi trước khi bỏ, vì bỏ đột ngột một số thuốc cũng có rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không dùng lại đơn kháng sinh cũ cho con?
Vì liều tính theo cân nặng hiện tại, mà con đã lớn hơn. Và bệnh lần này có thể không giống lần trước.
Đong thuốc bằng gì cho đúng?
Bằng đúng dụng cụ đi kèm hộp thuốc. Thìa ăn cơm mỗi cái một dung tích, dùng nó là đong sai ngay từ đầu.
Con đỡ sốt rồi thì ngừng được chưa?
Không tự ngừng. Hết sốt thường tới sớm hơn nhiều so với lúc đợt điều trị hoàn tất.
Thuốc bột đã pha giữ được bao lâu?
Tuỳ loại, và thường phải để tủ lạnh. Ghi ngày pha lên chai và hỏi rõ số ngày dùng được sau khi pha.