Rất nhiều ca đau dạ dày bắt đầu từ một đợt thuốc giảm đau dùng cho chuyện khác. Biết mối liên hệ này là cách phòng hiệu quả nhất.
Vì sao thuốc giảm đau hại dạ dày
- Vì nhóm kháng viêm giảm đau làm suy yếu lớp bảo vệ niêm mạc dạ dày
- Nên dùng nhiều hoặc dùng lâu dễ gây viêm và loét
- Tổn thương có thể xảy ra mà không đau gì trước đó
- Dấu hiệu đầu tiên đôi khi là chảy máu, không phải cơn đau
- Mục thứ hai là hậu quả
Hai mục cuối là điều nguy hiểm nhất, và chúng là lý do không thể dựa vào cảm giác để yên tâm.
Uống sau ăn thì có an toàn không
- Uống sau ăn làm đỡ khó chịu
- Nhưng không loại bỏ được nguy cơ
- Vì tác động lên niêm mạc diễn ra từ bên trong cơ thể chứ không chỉ do tiếp xúc
- Đó là hiểu lầm rất phổ biến và làm nhiều người chủ quan
- Mục thứ ba là cơ chế thật
Mục cuối là lý do phải nói rõ điều này, và nó khiến người ta dùng lâu hơn mức an toàn.
Ai dễ gặp vấn đề nhất
- Người lớn tuổi
- Người từng loét dạ dày
- Người dùng kèm thuốc chống đông hoặc corticoid
- Và người uống rượu
- Thuộc nhóm nào trong đây thì phải hỏi trước khi dùng
Câu cuối là việc cần làm, và đó là điều duy nhất bài này yêu cầu ở người đọc.
Vậy có được dùng thuốc giảm đau không
- Có, khi thật sự cần và dùng đúng cách
- Điều cần tránh là dùng dài ngày một cách tuỳ tiện
- Mà không ai theo dõi
- Dùng đợt ngắn theo hướng dẫn thì khác hẳn với uống đều mỗi ngày nhiều tháng
- Mục thứ hai là ranh giới
Mục cuối là cách phân biệt, và phần lớn rắc rối nằm ở vế thứ hai.
Về thuốc mua ngoài đơn
- Nhiều thuốc trong nhóm này mua được dễ dàng, nên người ta quên rằng chúng vẫn là thuốc
- Thuốc cảm cúm phối hợp và thuốc đau đầu mua ngoài có thể chứa hoạt chất cùng nhóm
- Đọc thành phần để không vô tình uống hai thứ cùng nhóm cùng lúc
- Khai với bác sĩ cả những thuốc mình tự mua, không chỉ khai thuốc được kê
- Mục thứ hai là bẫy hay gặp nhất
Mục cuối là thói quen nên có, và nhiều người nghĩ thuốc tự mua thì không đáng khai.
Về việc dùng kèm thuốc bảo vệ dạ dày
- Người có nguy cơ cao thường được kê kèm thuốc bảo vệ, đó là chỉ định có lý do
- Uống đủ cả hai chứ đừng chỉ uống thuốc giảm đau và bỏ thuốc kia
- Thuốc bảo vệ không làm thuốc giảm đau an toàn tuyệt đối, chỉ giảm bớt nguy cơ
- Không tự mua thuốc bảo vệ rồi cho phép mình dùng giảm đau thoải mái hơn
- Mục thứ hai là điều hay bị bỏ
Mục cuối là cách hiểu sai nguy hiểm, và nó biến một biện pháp phòng thành lý do chủ quan.
Về người đau xương khớp mạn tính
- Đây là nhóm dễ dùng dài ngày nhất vì đau kéo dài nhiều năm
- Nói rõ mình đang dùng bao nhiêu và bao lâu rồi, đừng giảm nhẹ khi khai
- Có nhiều cách giảm đau khác để phối hợp, không chỉ có một nhóm thuốc
- Hỏi về liều thấp nhất có hiệu quả và về đợt nghỉ giữa các đợt
- Mục thứ hai là điều quan trọng nhất
Mục thứ ba là điều nhiều người không biết, và nó mở ra lựa chọn thay vì chỉ có chịu đau hay chịu rủi ro.
Về dấu hiệu sớm cần để ý
- Đau rát vùng trên rốn, ợ nóng, hoặc buồn nôn xuất hiện sau khi bắt đầu dùng thuốc
- Chán ăn hoặc cảm giác đầy bụng kéo dài
- Mệt bất thường hoặc da xanh, đó có thể là dấu hiệu thiếu máu do chảy máu ít mà kéo dài
- Gặp những dấu hiệu này thì báo, đừng chờ tới khi đau nhiều
- Mục thứ ba là dấu hiệu ít ai nghĩ tới
Mục cuối là việc cần làm, và chảy máu ít kéo dài thường không gây đau.
Về rượu và thuốc lá
- Rượu cộng với thuốc giảm đau làm nguy cơ tăng lên rõ rệt
- Thuốc lá làm vết loét lâu lành hơn
- Đang trong đợt dùng thuốc thì đây là hai thứ đáng bỏ trước tiên
- Người đã có tiền sử loét thì càng nên tránh hẳn
- Mục đầu là kết hợp nguy hiểm nhất
Mục thứ ba là việc làm được ngay, và nó không đòi hỏi phải thay đổi gì trong đơn.
Về việc hỏi trước khi mua thuốc giảm đau
- Nói với dược sĩ mình có bệnh dạ dày hoặc đang dùng thuốc gì khác
- Mang danh sách thuốc đang dùng theo, đừng cố nhớ tên
- Hỏi xem có lựa chọn nào nhẹ hơn với dạ dày cho trường hợp của mình
- Đau kéo dài quá vài ngày mà phải dùng liên tục thì nên đi khám thay vì mua thêm
- Mục đầu là việc phải làm
Mục cuối là ranh giới, và đau kéo dài là chuyện cần tìm nguyên nhân.
Về người đang dùng thuốc chống đông
- Đây là kết hợp cần hết sức thận trọng vì nguy cơ chảy máu tăng lên nhiều
- Không tự mua thuốc giảm đau khi đang dùng thuốc chống đông
- Luôn khai thuốc chống đông ở mọi nơi khám, kể cả nha khoa
- Thấy phân đen, chảy máu chân răng nhiều, hoặc bầm tím bất thường thì báo ngay
- Mục thứ hai là quy tắc cứng
Mục cuối là dấu hiệu phải báo, và ở nhóm này thì không được chờ xem sao.
Bốn câu về một đơn thuốc
- Thuốc này để làm gì, và làm được gì
- Uống thế nào, khi nào, trong bao lâu
- Có gì cần tránh khi dùng — thuốc khác, thức ăn, rượu
- Khi nào thì ngừng, và ngừng thế nào
- Bài này nằm ở câu thứ ba, phần thuốc khác và rượu
Mục cuối là điểm riêng, và câu thứ ba là câu bảo vệ dạ dày khi phải dùng thuốc cho bệnh khác.
Liều nằm trên đơn và trên tờ hướng dẫn
- Liều và số ngày dùng được nằm trên tờ hướng dẫn và trên đơn, không nằm trong bài viết nào
- Bài này nói về nguy cơ, không nói ai dùng được và ai không
- Không tự tăng liều hay kéo dài đợt vì thấy chưa đỡ đau
- Không rõ thì hỏi dược sĩ, mang cả hộp và danh sách thuốc theo
- Mục thứ hai là ranh giới của bài
Mục thứ ba là điều tuyệt đối tránh, và đau không đỡ là dấu hiệu cần khám chứ không cần thêm thuốc.
Ngừng thuốc và đi khám ngay
- Nôn ra máu hoặc chất nôn màu bã cà phê — đi cấp cứu ngay
- Phân đen như hắc ín hoặc phân có máu
- Đau bụng dữ dội đột ngột, bụng cứng
- Chóng mặt, choáng, da tái nhợt kèm tim đập nhanh
- Sưng môi, sưng lưỡi, nổi mẩn lan nhanh, hoặc khó thở
Với khó chịu nhẹ hơn thì gọi hỏi trước khi bỏ, vì bỏ đột ngột một số thuốc cũng có rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thuốc giảm đau hại dạ dày?
Vì nhóm kháng viêm giảm đau làm suy yếu lớp bảo vệ niêm mạc dạ dày, nên dùng nhiều hoặc dùng lâu dễ gây viêm và loét.
Uống sau ăn thì có an toàn không?
Uống sau ăn làm đỡ khó chịu nhưng không loại bỏ được nguy cơ, vì tác động lên niêm mạc diễn ra từ bên trong cơ thể chứ không chỉ do tiếp xúc.
Ai dễ gặp vấn đề nhất?
Người lớn tuổi, người từng loét dạ dày, người dùng kèm thuốc chống đông hoặc corticoid, và người uống rượu.
Vậy có được dùng thuốc giảm đau không?
Có, khi thật sự cần và dùng đúng cách. Điều cần tránh là dùng dài ngày một cách tuỳ tiện mà không ai theo dõi.