Phần lớn đau lưng cấp tự đỡ trong vài tuần, và cách xử lý hiện nay khác với điều nhiều người vẫn tin. Vai trò của thuốc ở đây khiêm tốn hơn người ta tưởng.
Đau lưng thì có nên nằm nghỉ không
- Nghỉ ngắn trong một hai ngày đầu thì được
- Nhưng nằm dài ngày làm hồi phục chậm hơn
- Vận động nhẹ sớm là hướng được khuyến khích hiện nay
- Giữ sinh hoạt bình thường ở mức chịu được, giảm bớt chứ không dừng hẳn
- Mục thứ hai là điều trái với lời khuyên cũ
Mục cuối là cách làm cụ thể, và nó dễ hiểu hơn là nói chung chung nên vận động.
Thuốc giảm đau có vai trò gì
- Vai trò của nó là giúp mình vận động được
- Và ngủ được trong giai đoạn đau nhất
- Chứ không phải để chữa lưng
- Dùng đợt ngắn theo hướng dẫn, không phải dùng kéo dài
- Mục thứ ba là điều muốn nhấn
Mục cuối là cách dùng đúng, và nó khác hẳn với việc uống đều mỗi ngày nhiều tháng.
Có cần chụp chiếu ngay không
- Phần lớn trường hợp không cần chụp ngay
- Chụp chiếu được chỉ định khi có dấu hiệu báo động hoặc khi đau kéo dài
- Và đó là quyết định của bác sĩ
- Hình ảnh thoái hoá trên phim rất hay gặp và không phải lúc nào cũng là nguyên nhân gây đau
- Mục đầu là điều nhiều người ngạc nhiên
Mục cuối là lý do quan trọng, và nó tránh được việc lo lắng vì một tấm phim.
Khi nào phải đi khám gấp
- Khi có tê yếu chân
- Rối loạn tiểu tiện
- Sốt hoặc sụt cân
- Hoặc đau sau chấn thương mạnh
- Đó là những dấu hiệu không được chờ xem sao
Câu cuối là ranh giới của cả bài, và mọi lời khuyên ở trên chỉ áp dụng khi không có chúng.
Về việc giữ vận động trong giai đoạn đau
- Đi lại nhẹ nhàng trong nhà, đổi tư thế thường xuyên, tránh ngồi một chỗ quá lâu
- Làm việc nhẹ trở lại sớm nhất có thể, điều chỉnh việc chứ đừng nghỉ hẳn
- Nghe cơ thể nhưng đừng chờ hết hẳn đau mới bắt đầu cử động
- Đau tăng nhiều khi vận động thì giảm mức xuống, không phải dừng hẳn
- Mục thứ hai là điều quan trọng nhất
Mục cuối là cách điều chỉnh, và nó tránh được cả hai thái cực.
Về tư thế và chỗ làm việc
- Đổi tư thế đều đặn quan trọng hơn là tìm một tư thế hoàn hảo
- Điều chỉnh độ cao bàn ghế và màn hình cho đỡ phải cúi lâu
- Nhấc vật nặng thì gập gối và giữ vật sát người, đừng cúi gập lưng
- Không có tư thế nào ngồi được nhiều giờ liền mà không gây khó chịu
- Mục đầu là nguyên tắc
Mục cuối là điều muốn nói rõ, và nó gỡ áp lực phải ngồi thật đúng.
Về đau lưng mạn tính
- Đau kéo dài nhiều tháng cần cách tiếp cận khác với đau cấp
- Vận động trị liệu có hướng dẫn thường hiệu quả hơn tăng dần thuốc giảm đau
- Giấc ngủ, căng thẳng và tâm trạng đều ảnh hưởng tới mức đau, đó không phải chuyện tưởng tượng
- Mục tiêu chuyển từ hết đau sang sống và làm việc được với mức đau chấp nhận được
- Mục thứ hai là hướng nên đi
Mục cuối là cách đặt mục tiêu, và nó thực tế hơn nhiều với bệnh mạn.
Về thuốc giãn cơ
- Có trường hợp được kê thuốc giãn cơ trong đợt ngắn
- Nhóm này thường gây buồn ngủ, nên không lái xe sau khi uống
- Người cao tuổi dễ bị choáng và ngã vì nhóm này
- Không dùng kéo dài và không tự mua dùng lại cho đợt sau
- Mục thứ hai là lưu ý an toàn
Mục cuối là điều tuyệt đối tránh, và nó là cách nhóm thuốc này bị lạm dụng.
Về việc quay lại làm việc
- Quay lại làm việc sớm ở mức điều chỉnh thường tốt hơn nghỉ dài
- Nói chuyện với nơi làm để điều chỉnh việc nặng trong giai đoạn đầu
- Nghỉ càng lâu thì quay lại càng khó, cả về thể chất lẫn tâm lý
- Đặt mục tiêu tăng dần theo tuần chứ không chờ tới lúc hết hẳn đau
- Mục thứ ba là điều ít người nghĩ tới
Mục cuối là cách làm cụ thể, và nó biến việc quay lại thành một lộ trình.
Về việc phòng đợt sau
- Đau lưng hay tái lại, nên phòng đợt sau đáng làm ngay khi đợt này đỡ
- Tập cơ lưng và cơ bụng đều đặn là biện pháp có bằng chứng rõ nhất
- Giữ cân nặng hợp lý và tránh hút thuốc cũng có liên quan
- Duy trì được lâu quan trọng hơn là tập nặng trong vài tuần
- Mục thứ hai là việc hiệu quả nhất
Mục cuối là nguyên tắc duy trì, và nó đúng với mọi bài tập trong loạt bài này.
Về việc mô tả cho đúng khi đi khám
- Nói rõ đau bao lâu rồi, đau lan xuống chân không, đau lúc nào trong ngày
- Nói cả tê, yếu, thay đổi tiểu tiện nếu có
- Khai thuốc đã tự uống và đã nắn bóp ở đâu chưa
- Nói rõ đau cản trở việc gì cụ thể, đó là thông tin hữu ích nhất
- Mục thứ hai là phần quan trọng nhất
Mục cuối là cách mô tả tốt nhất, và nó cụ thể hơn là cho điểm mức đau.
Bốn câu về một đơn thuốc
- Thuốc này để làm gì, và làm được gì
- Uống thế nào, khi nào, trong bao lâu
- Có gì cần tránh khi dùng — thuốc khác, thức ăn, rượu
- Khi nào thì ngừng, và ngừng thế nào
- Với đau lưng thì vế trong bao lâu là vế đáng chú ý nhất
Mục cuối là điểm riêng, và thuốc ở đây là đợt ngắn để hỗ trợ vận động.
Liều nằm trên đơn và trên tờ hướng dẫn
- Liều và số ngày dùng nằm trên tờ hướng dẫn hoặc trên đơn, không nằm trong bài viết nào
- Bài này nói về cách tiếp cận, không kê thuốc cho ai
- Không tự kéo dài đợt giảm đau vì đau chưa hết hẳn
- Không rõ thì hỏi dược sĩ, mang cả hộp và danh sách thuốc theo
- Mục thứ hai là ranh giới của bài
Mục thứ ba là điều tuyệt đối tránh, và đau kéo dài là lý do đi khám chứ không phải mua thêm.
Ngừng thuốc và đi khám ngay
- Tê hoặc yếu chân, mất cảm giác vùng bẹn và hậu môn — đi cấp cứu ngay
- Không tiểu được hoặc tiểu không tự chủ
- Đau lưng kèm sốt cao và rét run
- Đau lưng sau chấn thương mạnh, hoặc sau ngã ở người loãng xương
- Đau tăng dần về đêm kèm sụt cân không rõ lý do
Với khó chịu nhẹ hơn thì gọi hỏi trước khi bỏ, vì bỏ đột ngột một số thuốc cũng có rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Đau lưng thì có nên nằm nghỉ không?
Nghỉ ngắn trong một hai ngày đầu thì được, nhưng nằm dài ngày làm hồi phục chậm hơn. Vận động nhẹ sớm là hướng được khuyến khích hiện nay.
Thuốc giảm đau có vai trò gì?
Vai trò của nó là giúp mình vận động được và ngủ được trong giai đoạn đau nhất, chứ không phải để chữa lưng.
Có cần chụp chiếu ngay không?
Phần lớn trường hợp không cần chụp ngay. Chụp chiếu được chỉ định khi có dấu hiệu báo động hoặc khi đau kéo dài, và đó là quyết định của bác sĩ.
Khi nào phải đi khám gấp?
Khi có tê yếu chân, rối loạn tiểu tiện, sốt, sụt cân, hoặc đau sau chấn thương mạnh. Đó là những dấu hiệu không được chờ.